Studenci Harvardu proponują wodę zamiast łuku Trumpa w Waszyngtonie
Studenci architektury krajobrazu z Harvard Graduate School of Design przygotowali dwie alternatywne koncepcje dla Memorial Circle w Waszyngtonie, czyli miejsca, w którym ma stanąć łuk triumfalny zaproponowany przez Donalda Trumpa. W obu projektach rondo zastępują rozległe lustra wody. To głos w sporze o to, kto i jak powinien decydować o wyglądzie narodowych przestrzeni.
Seminarium, które stało się projektem
Autorami koncepcji są Jeremy Dvorak i Jake Geitner. Pracowali razem z waszyngtońską organizacją non profit The Cultural Landscape Foundation (TCLF). Pomysł narodził się po seminarium na GSD, które prowadził współzałożyciel TCLF Charles A. Birnbaum. Studenci chcieli włączyć mieszkańców w dyskusję o projekcie, bo ich zdaniem rząd nie poddał łuku właściwej ocenie publicznej.
Oba pomysły łączy troska o historyczną oś procesyjną miasta oraz o niezasłonięte widoki w stronę Lincoln Memorial i Cmentarza Narodowego w Arlington.
Dwie wizje Memorial Circle
- Wariant pierwszy traktuje to miejsce jako „pustkę” na historycznej osi między Waszyngtonem a Arlington. Obecnie środek ronda porasta trawa. Autorzy zastępują ją płytkim basenem otoczonym obrzeżem z naturalnego kamienia, na którym wyryto słowa o przynależności i jedności. Projekt jest celowo powściągliwy i ma być oglądany głównie z samochodu podczas przejazdu przez rondo.
- Wariant drugi likwiduje rondo i prowadzi prostą drogę do mostu Arlington Memorial Bridge. Po obu stronach jezdni znalazłyby się dwie okrągłe fontanny. Podczas uroczystości, gdy most jest zamknięty, teren wypełniałaby duża tafla wody, odwzorowująca obrys dawnego ronda. Ta wersja nawiązuje do wcześniejszych, historycznych propozycji dla tego miejsca.
Autorzy podkreślają, że geometria fontann wyrasta z historycznych koncepcji i łączy współśrodkowe okręgi, przecinające się osie oraz formalne nasadzenia. Jak ujęli to Dvorak i Geitner: „W ten sposób krajobraz staje się fizycznym zapisem własnych zmian”.
Spór wokół łuku
Łuk ogłoszono pod koniec ubiegłego roku, a wizualizacje przygotowała amerykańska pracownia Harrison Design. Budowla ma neoklasycystyczną formę i złocone rzeźby. Zyskała przydomek „Arc de Trump”, w nawiązaniu do paryskiego Łuku Triumfalnego. Prace miały ruszyć we wrześniu, ale na początku listopada wstrzymała je sędzia Tanya S. Chutkan.
Wcześniej, w maju, projekt zatwierdziła Komisja Sztuk Pięknych (CFA), która opiniuje inwestycje w stolicy USA. Krytycy wskazują, że łuk zasłoni widoki na sąsiedni cmentarz w Arlington. Rodzina Kennedych złożyła pozew, argumentując, że budowla rzuci cień na grób prezydenta Johna F. Kennedy’ego.
Propozycje studentów pojawiły się też w czasie dyskusji o zmianach w Section 106 ustawy o ochronie zabytków (National Historic Preservation Act). Przepis wymaga, by agencje federalne oceniały wpływ planowanych inwestycji na obiekty historyczne. Zmiany są zapisane w projekcie ustawy Bipartisan American Affordability and Jobs Act, a w listopadzie przeciwko nim protestowano w Waszyngtonie.
Co z tego wynika dla Polski
Sprawa dotyczy przede wszystkim amerykańskiego prawa i amerykańskiej stolicy, więc nie ma bezpośrednich skutków dla Polski ani Unii Europejskiej. Pokazuje jednak mechanizm znany także u nas: gdy inwestycja w ważnym symbolicznie miejscu jest przygotowywana bez szerokiej debaty, pojawiają się alternatywne projekty i protesty. W Polsce kwestie zabytków reguluje ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a przy zmianach w przestrzeni publicznej zwykle przewidziane są konsultacje z mieszkańcami.
Projekty z Harvardu są ćwiczeniem akademickim i nie mają wpływu na decyzje o budowie. Mogą jednak ożywić dyskusję o tym, jak upamiętniać historię i jak z niej korzystać w przestrzeni miejskiej.
Źródło: Dezeen – „Harvard GSD students propose alternatives to Trump’s arch”
